Art. 97 kw – co oznacza i jakie grożą za niego kary?

Art. 97 Kodeksu wykroczeń grozi karą grzywny do 3000 zł albo naganą za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W praktyce ten przepis najczęściej dotyczy parkowania, niestosowania się do znaków, błędów w użytkowaniu pojazdu czy niezachowania ostrożności. Wezwanie w takiej sprawie nie oznacza automatycznie winy – to element czynności wyjaśniających. Więcej o procedurze i konkretnych karach przeczytasz poniżej.

Czym dokładnie jest art. 97 Kodeksu wykroczeń?

Art. 97 to przepis o charakterze ogólnym, często nazywany „zapasowym”, ponieważ obejmuje naruszenia niezdefiniowane szczegółowo w innych artykułach. Treść brzmi: „Naruszanie przepisów o ruchu drogowym podlega karze grzywny do 3000 złotych albo karze nagany.”

Naruszanie przepisów o ruchu drogowym podlega karze grzywny do 3000 złotych albo karze nagany.

Stosuje się go wtedy, gdy konkretne wykroczenie drogowe nie ma swojego dedykowanego zapisu w taryfikatorze. W 2026 roku na podstawie art. 97 karze się między innymi za nieużywanie pasów bezpieczeństwa, rozmowę przez telefon podczas jazdy czy parkowanie na chodniku z naruszeniem art. 47 Prawa o ruchu drogowym.

Sama kwalifikacja z art. 97 nie przesądza o winie, tylko wskazuje podstawę do rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że organ prowadzący sprawę wciąż musi zebrać dowody i ustalić, czy rzeczywiście doszło do naruszenia.

W jakich sytuacjach najczęściej dostajesz wezwanie z art. 97?

Wezwanie jest elementem czynności wyjaśniających. Najczęściej trafia do kierowców lub właścicieli pojazdów w następujących okolicznościach:

Parkowanie na chodniku i art. 47 Prawa o ruchu drogowym

Sprawy parkingowe to jedna z głównych domen art. 97 w powiązaniu z art. 47 PRD. Aby legalnie stanąć na chodniku, trzeba spełnić kilka warunków jednocześnie: masa całkowita pojazdu nie może przekraczać 2,5 tony, musi pozostać co najmniej 1,5 metra chodnika dla pieszych, a na danym odcinku jezdni nie może obowiązywać zakaz zatrzymywania się. Jeśli którykolwiek z tych warunków nie jest zachowany, można otrzymać mandat najczęściej w przedziale 100–300 zł.

Wielu kierowców nie zdaje sobie sprawy, że postój całkowity na chodniku jest dozwolony wyłącznie w miejscach wyznaczonych znakami. Nawet gdy auto jest osobowe i waży poniżej 2,5 tony, a na chodniku zmieści się przepisowe 1,5 metra, samowolne zajęcie całej powierzchni oznacza wykroczenie.

Brak wskazania kierującego lub inne drobne naruszenia

Art. 97 używany jest też przy sprawach z monitoringu, kamer lub zgłoszeń, gdy organ nie jest w stanie od razu przyporządkować winy konkretnemu kierowcy. Często wzywa się właściciela lub posiadacza pojazdu, by ustalił, kto w danym czasie prowadził auto. Drobne uchybienia, takie jak niezachowanie bezpiecznego odstępu, niewłaściwe używanie świateł czy naruszenie zasad holowania, również trafiają na podstawie art. 97.

Jak przebiega sprawa od wezwania do decyzji?

Postępowanie zwykle zaczyna się od ujawnienia zdarzenia – przez patrol, kamerę czy zgłoszenie innego uczestnika ruchu. Następnie organ prowadzący sprawę rozpoczyna zbieranie materiału i może wezwać osobę, która ma wiedzę o faktach lub jest podejrzewana o wykroczenie.

Czynności wyjaśniające w praktyce

Czynności wyjaśniające to wstępny etap, który powinien zakończyć się w ciągu 1 miesiąca od rozpoczęcia. Ich celem jest sprawdzenie, czy są podstawy do wniosku o ukaranie. W tym czasie organ może wezwać do złożenia wyjaśnień, przyjąć dokumenty i ocenić materiał dowodowy.

Na tym etapie status osoby ma zasadnicze znaczenie. Jeśli zostałeś wezwany jako świadek, masz obowiązek stawiennictwa i mówisz o faktach. Jako osoba, wobec której prowadzi się czynności wyjaśniające, możesz odmówić złożenia wyjaśnień i nie składać żadnych oświadczeń bez ryzyka natychmiastowych konsekwencji.

Rola świadka i osoby podejrzewanej

Od tego rozróżnienia zależy, jakie uprawnienia Ci przysługują. Świadek odpowiada wyłącznie za to, co sam widział lub czego jest pewien. Podejrzany natomiast ma prawo milczeć i zgłaszać własne dowody. Warto dokładnie przeczytać wezwanie – w praktyce często bywa tak, że osoba myśli, iż jest traktowana jako świadek, podczas gdy pismo dotyczy jej odpowiedzialności.

Terminy, które mają znaczenie

Kluczowym terminem w postępowaniu mandatowym jest 60 dni od ustalenia sprawcy. Jeśli od tego momentu minie więcej czasu i nie doszło do schwytania na gorącym uczynku, grzywny nałożyć już nie można – sprawa trafia do sądu. To często wyjaśnia, dlaczego niektóre starsze zdarzenia kończą się wnioskiem o ukaranie, a nie prostym mandatem.

Grzywny w postępowaniu mandatowym nie nakłada się po upływie 60 dni od ustalenia sprawcy, chyba że sprawcę ujęto na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem.

Jak uniknąć błędów podczas przesłuchania?

Przede wszystkim nie działaj pod wpływem emocji. Zdarza się, że ktoś podczas przesłuchania improwizuje i podaje niepewne informacje, co później trudno odkręcić. Jeśli jesteś świadkiem, mów jedynie o tym, co widziałeś – nie domyślaj się. Jeśli jesteś osobą podejrzewaną, masz prawo zamilczeć.

Przed pójściem na wezwanie warto wykonać kilka prostych czynności:

• sprawdź dokładnie datę, godzinę, miejsce i sygnaturę sprawy,
• ustal, kto faktycznie prowadził pojazd lub miał do niego dostęp,
• przygotuj zdjęcia, nagrania, potwierdzenia parkowania, historię trasy,
• jeśli pojazd był użyczony, przygotuj dokumenty na tę okoliczność,
• zapisz chronologię zdarzeń w kilku zdaniach – ułatwi to składanie spójnych wyjaśnień.

W trakcie przesłuchania skrupulatnie czytaj protokół przed podpisaniem. Poprawiaj od razu wszelkie nieścisłości. Jeśli nie możesz stawić się osobiście, organ może odstąpić od przesłuchania, a wtedy przysługuje Ci 7 dni na złożenie wyjaśnień na piśmie.

Wysokość grzywien za wykroczenia z art. 97 – przykłady

Choć maksymalna grzywna to 3000 zł, w codziennej praktyce mandaty są znacznie niższe i zależą od rodzaju naruszenia. Poniżej zestawiono kilka częstych wykroczeń obejmowanych właśnie przez art. 97.

Oczywiście to tylko wybrane pozycje – taryfikator na podstawie art. 97 obejmuje również wiele innych zachowań, od naruszeń zasad holowania po brak oznaczenia pojazdu do nauki jazdy. W każdym przypadku istotny jest dokładny opis czynu i jakość zebranych dowodów, bo to od nich zależy, czy sprawa zakończy się mandatem, czy wnioskiem do sądu.